INTERN SALDEREN NU OOK IN BESTEMMINGSPLANNEN ALS MITIGERENDE MAATREGEL

Dit artikel is geplaatst op 05-02-2026

In de Omgevingswet staat in artikel 16.53c opgenomen dat voor een plan of een project dat mogelijk significante gevolgen kan hebben voor Natura 2000-gebied, een passende beoordeling gemaakt dient te worden. Een passende beoordeling is nodig om zeker te stellen dat het project de natuurlijke kenmerken van het gebied niet zal aantasten. Dit is het geval wanneer er wetenschappelijk gezien redelijkerwijs geen twijfel bestaat dat er geen schadelijke gevolgen zijn.

Of er sprake is van een plan of een project welke mogelijk significante gevolgen kan hebben voor Natura 2000-gebieden, moet worden beoordeeld in de voortoets. Indien er op basis van objectieve gegevens kan worden uitgesloten dat het project op zichzelf of in combinatie met andere plannen/projecten geen significante gevolgen heeft voor een Natura 2000-gebied, dan is er geen passende beoordeling benodigd. Indien significante gevolgen op voorhand niet uit te sluiten zijn, is er wel een passende beoordeling benodigd.

Op 14 januari 2026 heeft de Raad van State een uitspraak gedaan met betrekking tot de ruimtelijke ontwikkelingen in het planspoor. Deze uitspraak heeft ervoor gezorgd dat intern salderen nu ook in de Natura 2000-plantoets als een mitigerende maatregel beschouwd moet worden, die daarmee niet in de voortoets maar in de passende beoordeling hoort. Dit omdat positieve gevolgen van de wijziging aan de feitelijk aanwezige en planologische legale situatie in de regel niet beschouwd kunnen worden als standaardonderdelen.

Samenvattend:

• Intern salderen kwalificeert zich zowel in het project- als in het planspoor als mitigerende maatregel
• Intern salderen vereist een passende beoordeling
• Mitigerende maatregel impliceert toetsing aan additionaliteitsvereiste
• Passende beoordeling impliceert plan-mer-(beoordelings)plicht

Plan-MER-(beoordelings)plicht

Bij intern salderen bij bestemmingsplannen moet een passende beoordeling worden opgesteld. In beginsel ontstaat er dan een plan-MER-plicht.

Er wordt volstaan met een plan-mer beoordeling:

– bij kleine gebieden op lokaal niveau (1% van gemeentelijk grondgebied);

– indien er sprake is van gemeente als bevoegd gezag en de omvang van het gebied in verhouding tot het totale grondgebied van de gemeente klein is en uit de MER-beoordeling volgt dat er geen sprake is dat er aanzienlijke milieueffecten optreden.

Additionaliteitstoets voor bestemmingsplannen

Intern salderen mag slechts als mitigerende maatregel worden gebruikt als de maatregel niet nodig is voor instandhoudingsmaatregel voor natuur of passende maatregel. Er moet dus voldaan worden aan additionaliteitsvereiste. Dit betekent dat het bevoegd gezag moet motiveren, aan de hand van de wet open overheid (Woo), openbare gegevens of openbare subsidiegegevens, dat het gedeelte van de referentiesituatie dat wordt ingezet als mitigerende maatregel niet nodig is als instandhoudingsmaatregel of als passende maatregel.

De afdeling trekt dus het nieuwe beleidskader uit de Rendac-uitspraak door naar het planspoor, maar past een belangrijke nuancering (de motiveringsplicht door de raad) toe voor het additionaliteitsvereiste. Deze nuancering van de additionaliteitstoets geldt ook voor bestemmingsplannen/omgevingsplannen ten behoeve waarvan extern is gesaldeerd.

Beleidsregels salderen

Voor intern salderen geldt (net als voor extern salderen) een afromingspercentage op grond van provinciale beleidsregels. De beleidsregel van Gelderland is: bij intern salderen afroming van 35% of reductie van 4.000 kg van de stikstofemissie. Deze afroming is noodzakelijk als passende maatregel.

Bij inzet van de referentiesituatie voor intern salderen in planspoor kan de gemeenteraad (dus) niet meer om de provinciale beleidsregels heen. Bij intern salderen zal dus rekening moeten worden gehouden met de op grond van de provinciale beleidsregels voor salderen geldende afroming. Die afroming of reductie is immers noodzakelijk als passende maatregel of instandhoudingsmaatregel.